Nieuwsbrief FPO Rijnmond – juni 2020

Nieuwsbrief FPO Rijnmond – juni 2020

Inclusieve RI&E

De Risico Inventarisatie & Evaluatie: vaak een ‘moetje’. Jammer, want het kan ook een schoolbrede verbeterslag opleveren. Daarom bedacht Arboneel een vernieuwde aanpak: de Inclusieve RI&E. Hiermee verandert de papieren tijger in een werkend document.

Wat en waarom

diepteBij een RI&E breng je alle risico’s in kaart. Heel vaak blijft het onderzoek toch oppervlakkig en wordt er geen echte winst behaald. Daarom ontwikkelde Arboneel aanpak die meer mensen in en om de school erbij betrekt én meer de diepte ingaat.

Op scholen wordt bij de RI&E gebruik gemaakt van de Arbomeester. De vragen sluiten perfect aan bij de gemiddelde situatie op de scholen. Toch zag Arboneel dat meestal niet de gewenste diepgang werd behaald. Daarom ontwikkelden we een werkwijze die beter past bij wat de inspectie van het onderwijs verlangt. Er komt meer diepgang in de RI&E doordat de focus op de totale schoolpraktijk komt te liggen. De Intensieve RI&E heeft als basis de Arbomeester, maar graaft dieper en geeft meer inzicht in veiligheid , gezondheid en welzijn.

Betrokkenheid

Bij de gewone RI&E is vaak alleen de directeur en de preventiemedewerker betrokken. Wanneer alles is afgevinkt en op papier staat zijn kunnen we weer vier jaar vooruit, zo lijkt de gedachte.
Arboneel heeft daarom gezocht naar een methodiek die van meerwaarde is voor de totale schoolorganisatie. Dat betekent dat van de directeur tot de schoolschoonmaak men bij deze Inclusieve RI&E betrokken wordt. Ook ouders en leerlingen worden meegenomen en het bestuur wordt benaderd om hun visie op veiligheid, gezondheid en welzijn te formuleren.
Betrokkenheid in alle lagen van de organisatie is belangrijk, om zo een gezamenlijk veiligheidsbewustzijn te creëren en gerichter te werken aan veiligheid, gezondheid en welzijn.

Doelstellingen

De Inclusieve RI&E gaat uit van 7 doelstellingen:
1. Veiligheid in alle lagen van de organisatie onderzoeken
2. R.I.&E geen papieren tijger maar een werkend document maken
3. Inbreng van alle betrokkenen in de organisatie waarborgen
4. Plan van aanpak een belangrijk document maken voor de komende periode van 4 jaar
5. Meer eigen initiatief van de preventiemedewerker verwachten
6. Veiligheidsbeleid nog school specifieker kunnen maken
7. Aansluiten bij de werkwijze van de onderwijs inspectie

Werkwijze

werkwijzeNaast de gewone onderzoeken wordt bij de Inclusieve RI&E de hele schoolorganisatie betrokken: de leerkrachten, ander personeel, leerlingen, ouders en het bestuur.

Allereerst worden reguliere vragen en onderzoeken behorend bij de RI&E uitgevoerd. Daarbij horen ook de lichtmeting, de klimaatmeting, fijnstofmeting en andere metingen die aan de orde zijn in de schoolorganisatie.

Aanvullend staan er interviews gepland. Hierin wordt beleid besproken en vindt er verdieping plaats op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn. Er worden gesprekken gevoerd met: directeur, preventiemedewerker, conciërge, bestuurder, ouders, leerlingen (vanaf groep 5 tot en met 8), management assistente, schoolschoonmakers, onderwijs assistente, verkeersouders, startende leerkracht, ervaren leerkracht, veldopleider, IB, MR lid (oudergeleding) en vertrouwenspersoon.

Voor iedere school wordt vooraf een opzet gemaakt met betrekking tot de werkwijze, de tijdsinvestering en de vraag over nut en noodzaak van de gesprekken met de bovenstaande personen. Arboneel heeft voor iedere doelgroep aparte vragenlijsten ontwikkeld.

Deze Inclusieve RI&E kost meer tijd, maar levert beduidend meer op. Per school kunnen afspraken gemaakt worden over de maximale uren die aan het traject mogen worden besteed, zodat de school kostenbewust een RI&E kan laten uitvoeren.

Proef: geslaagd

proef geslaagd checklistEr is op twee scholen (Montfoort en Lisse) een proef geweest met de Inclusieve RI&E. De proef is geslaagd en op kleine punten is de werkwijze nog verbeterd. Een onafhankelijk adviesbureau heeft de meerwaarde van de werkwijze bevestigd.

Interviews

Als eerste school van Nederland heeft ‘de Akker’ te Lisse gebruik gemaakt van een Inclusieve RI&E. Deze gaf door middel van aanvullende besprekingen een uitgebreid overzicht over de totale veiligheidsbeleving op de school. De gebruikelijke vragenlijsten zijn ingevuld en er zijn aanvullende onderzoeken gedaan op het gebied van klimaat en welbevinden. Daarnaast is er uitgebreid aandacht geweest voor de veiligheid en de veiligheidsbeleving van de leerlingen en de ouders. Tevens zijn een aantal werknemers uitgebreid geïnterviewd. Deze interviews gaven aanvullende informatie over de veiligheidscultuur op de school en de visie van de werknemers op gezondheid en welzijn. Het bestuur is bevraagd op hun visie en koers met betrekking tot personeelsbeleid en veiligheid.
We ontdekten ook dat een toezichthoudend bestuurder toch met meer distantie met deze onderwerpen bezig is. Het heeft daarom geen toegevoegde waarde om naast een bestuurder ook een toezichthouder te interviewen.

Samen

Door deze totale scan is er goed beeld ontstaan hoe de school er voor staat op het gebied van bijvoorbeeld fysieke veiligheid, sociale veiligheid, verkeersveiligheid, externe veiligheid en welbevinden van personeel en leerlingen. De RI&E heeft daardoor aan zeggingskracht gewonnen en de aandachtspunten kunnen verantwoord worden aangepakt. Het grote voordeel van deze werkwijze is dat er een groter draagvlak is voor het werken aan gezondheid, veiligheid en welzijn. Zo werk je samen aan een gezondere school.

Onafhankelijk oordeel

Een onafhankelijk bureau heeft onderzoek gedaan naar de meerwaarde van de bovenstaande werkwijze. De RI&E is gecontroleerd door adviesbureau Kader B.V. uit Almelo. Tevens hebben we aan dit adviesbureau gevraagd wat zij van deze Inclusieve RI&E vinden. Hieronder een citaat uit het keuringsrapport:

“De uitgevoerde RI&E op de Akker te Lisse gaat in op de organisatie van de arbeidsomstandigheden en die risico’s waaraan medewerkers worden blootgesteld en de geplande maatregelen om te voldoen aan de minimale eisen van de arbeidsomstandighedenwetgeving. Kader stelt vast dat de RI&E volledig, actueel en betrouwbaar is.
Deze RIE is uitgebreid met een aantal extra dimensies in het RIE onderzoek zoals raadpleging van niet-werknemers (derden) in de vorm van ouders, bestuur en leerlingen. Dit om zodoende een breder inzicht te krijgen in het gehele veiligheidsplaatje en niet slechts alleen van medewerkers zoals artikel 5 van de arbowet vereist. De wetgeving stelt dat de werkgever ook verantwoordelijk is voor veiligheid van derden op zijn terrein. Met andere woorden, de school is verantwoordelijk voor de op het eigen terrein aanwezige gevaren en risico’s. (artikel 10 Arbowet). Door juist de gevaren te inventariseren waaraan derden kunnen worden blootgesteld wordt belangrijke informatie gekregen over de potentiële risico’s en krijgt de school daarmee een instrument om deze zorgplicht jegens derden invulling te geven.”

Verdieping

verdieping werken laptop

De RI&E moet volledig zijn. Maar als je over alle onderwerpen aandacht wil geven, dan gaat dat vaak ten koste van de diepgang. Daarom is het goed – en soms verplicht – om een verdiepende RI&E voor een bepaald onderwerp te doen.

Cascadestrategie

Wanneer je eerst een ‘algemene’ RI&E en daarna onderwerp-specifieke verdiepende RI&E doet, volg je een cascadestrategie: een proces dat in stappen wordt uitgevoerd. Er zijn verschillende onderwerpen waar een verdiepende RI&E voor gemaakt kan worden. Bijvoorbeeld COVID-19, of zwangere medewerkers en medewerkers tijdens de lactatie. Daarvoor zijn door Arboneel speciale vragenlijsten ontwikkeld die afgenomen worden tijdens de verdiepende RI&E.

Onderwerpen

Dit zijn de onderwerpen die in een verdiepende Risico Inventarisatie aan de orde kunnen komen binnen een schoolorganisatie:
• Zwangere medewerkers en medewerkers tijdens de lactatie (art. 1.41);
• Ingrijpende verbouwingen en/of uitbreidingen van het gebouw;
• Binnenklimaat;
• Opslag en gebruik van gevaarlijke stoffen (art. 2.22);
• Psychosociale arbeidsbelasting (art. 2.15);
• Asbest (art. 4.2 en 4.47 en 4.54a en 4.54b);
• Biologische agentia (art. 4.85);
• Fysieke belasting (art. 5.3);
• Beeldschermwerk (art. 5.9);
• COVID-19 en de coronabesmetting van een werknemer op school (art. 4.84).

Wanneer een verdiepende RI&E

Wanneer er op school slechts enkele beeldschermwerkplekken zijn of bijvoorbeeld in zeer beperkte mate met gevaarlijke stoffen worden gewerkt (enkele schoonmaakmiddelen), dan kunnen de risico’s van dit werk direct in de algemene RI&E worden meegenomen.
Wanneer een onderwerp veel breder op school voorkomt en niet in de algemene RI&E kan worden meegenomen, dan kan die later worden opgepakt in een verdiepende RI&E. In de algemene RI&E geef je dan al aan dat er een verdieping komt op een aantal onderwerpen en geef je ook een prioritering aan.
Zolang die aanvullende RI&E’s nog niet zijn uitgevoerd, is de RI&E niet volledig. Ook geldt dat als de algemene RI&E getoetst moest worden, dit dan ook geldt voor de verdiepende RI&E’s.

Checklist COVID-19

checklist pen lijstArboneel heeft speciaal voor het onderwijs een checklist COVID-19 opgesteld. Bij het uitvoeren van de RI&E komt dit onderwerp aan de orde.

Plicht

Vanuit de Arbowet heeft het schoolbestuur de plicht – voor zover dat redelijkerwijs kan worden gevergd – het werk zo te organiseren dat daarvan geen nadelige invloed uitgaat op de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. Dit geldt ook voor de leerlingen en derden die de school bezoeken. De werkgever voert beleid dat erop is gericht zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden te scheppen waarbij risico’s zoveel mogelijk bij de bron worden aangepakt. De oorzaak van risico’s moet worden weggenomen. Alleen als dat niet mogelijk is, volgen andere, eerst collectieve en pas daarna individuele, beschermingsmaatregelen.

Bescherming tegen COVID-19

Zolang er geen vaccin tegen het coronavirus beschikbaar is, is bronaanpak niet mogelijk. Ook de regel om thuis te blijven bij klachten geeft geen volledige garantie op het buitensluiten van virusdragers. Daarom zijn de collectieve (gedrags-)regels en organisatorische maatregelen de best haalbare.
Bij de keuze van de genomen maatregelen schrijft de Arbowet voor dat deze gebaseerd moeten zijn op de ‘stand van de wetenschap en professionele dienstverlening’. Voor wat betreft de gevaren van de coronapandemie vertegenwoordigt het RIVM deze stand der wetenschap. Hier wordt alle kennis verzameld en worden richtlijnen opgesteld waaronder het veilig is om te werken.

Checklist

Arboneel heeft speciaal voor het onderwijs een checklist COVID-19 opgesteld. Hierin zijn de maatregelen van het RIVM ondergebracht. Uiteraard is het voor iedere school maatwerk om dit uit te voeren, vandaar dat er altijd ruimte is om eigen maatregelen en werkwijzen toe te voegen.
Scholen die interesse hebben om deze lijst op hun eigen school toe te passen kunnen een mail sturen naar info@arboneel.nl of vul het contactformulier in. De lijst wordt dan ter beschikking gesteld aan de school. Uiteraard wijzigt deze lijst heel regelmatig, omdat de richtlijnen van het RIVM als basis voor deze checklist worden gebruikt.

Related Projects